Alexandr Filyushkin
Pod red. Jörga Hackmanna i Juhana Kreema
Szwedzi i Rosjanie mają długą historię konfliktu w Regionie Morza Bałtyckiego, który zakończył się wtedy kiedy Szwecja odstąpiła od swoich imperialnych aspiracji po utracie Finlandii w 1809 roku i próbie ponownych podbojów w obrębie swoich granic, jak twierdził Esaias Tegnér tj. rozwijajmy naród szwedzki wewnętrznie i pokojowo zamiast prowadzić wojny z sąsiadami. Spoglądamy tutaj na wydarzenia w XIII wieku: Co stało się w ujściu rzeki Izhory 15 lipca 1240 roku?
Przez VII i wczesny VIII wiek, narastały przeciwności pomiędzy rosyjskim Novogrodem, a Królestwem Szwecji w walce o Karelię, Newę i Bałtyk. Szwedzi walczyli tu z krucjatami, Rusowie walczyli o chrzest ludu Karelii. Ponieważ nie było ustalonych granic na tych ziemiach, a fortec było mało, strony próbowały zabezpieczyć prawa kampaniami i dalekimi najazadami. Tu Nowogród i Szwecja miały spór o ziemię Izhorskaya (ziemię wzdłuż rzeki Newy, która wpada do Morza Bałtyckiego).
Bezpośredni dowód na Bitwę nad Newą jest wyłącznie dostępny w rosyjskich źródłach. Źródła szwedzkie podają tylko niejasną informację o kampanii przeciwko Rosji w 1240 r.; brak szczegółów na ten temat.
Zgodnie z rosyjskimi kronikami, celem szwedzkiej krucjaty w 1240 r. było zdobycie kluczowej rosyjskiej fortecy w regionie, Ładogi, jak również brzegów rzeki Newa, co umożliwiłoby Szwecji kontrolę dostępu do Bałtyku z sytemu rzecznego Równiny Rosyjskiej przez rzekę Wołchow i jezioro Ładoga. Ostatecznym celem mogło być podbicie całej ziemi nowogrodzkiej.
Kampania obejmowała Szwedów i Suomi (sum’), fińskie plemię. Żołnierze byli dowodzeni przez Ulfa Fase, rządce (jarla) Szwecji w 1240 r. Armia wyruszyła ze Sztokholmu, przepłynęła Morze Bałtyckie, przybyła do Turku i podążyła do ujścia rzeki Newy. Liczebność szwedzkich żołnierzy nie jest dokładnie znana. Historycy uważają, że prawdopodobna liczba to kilkaset ludzi. Zgodnie z kronikami, armia Aleksandra Nevskiego liczyła 1300 żołnierzy, którzy wzięli udział w Bitwie nad Newą.
Ruch szwedzkich jednostek morskich został zauważony przez rosyjskich strażników w ujści rzeki Newa. Wiadomość do Księcia Aleksandra Nowogrodu została wysłana natychmiast. Od razu wymaszerował na spotkanie z wrogiem, popłynął rzeką Izhorą i 15 lipca 1240 zaatakował obóz Szwedów, którzy zatrzymali się aby odpocząć w ujściu tej samej rzeki, w konfluencji z Newą. Bitwa trwała kilka godzin; Szwedzi ponieśli straty, wsiedli na statki i wycofali się. Armia rosyjska wygrała bitwę i w ten sposób szwedzka kampania została przerwana. Było to bezwarunkowe zwycięstwo. Zaiste szwedzi nie przeprowadzili dalszych ataków ziem nowogrodzkich do 1256 r. Książę Aleksander zdobył reputację utalentowanego dowódcy i zyskał przydomek „Nevsky”.
Dziś w ujściu Izhory, małej rzeki jesteśmy świadkami niespotykanego skupienia pomników. Obszar 300 na 300 metrów posiada 4 pomniki i muzeum. Postawione w różnych czasach, poświęcone są temu samemu wydarzeniu, o którym wspomina każdy rosyjski podręcznik do historii. To tu mieści się jedno z głównych „miejsc pamięci”. 15 lipca 1240 r. armia pod dowództwem Księcia Aleksandra Nowogrodu pokonała szwedzkich żołnierzy. Młody książe otrzymał imię Aleksander Nevsky i stał się postacią symboliczną w rosyjskiej historii.